بفهماند دلهاى منافقين واقعى از مرحله شك در باره حق سير نموده ، در آخر به انكار حق منتهى شده است ، در آغاز به خاطر ارتكاب دروغ و اينكه در دل دچار شك بودند ولى به دروغ دعوى ايمان كردند بيمار دل شدند و به تدريج خداى تعالى بيماريشان را بيفزود تا در آخر منكر حق شده و آن را مسخره كردند و هلاك گشتند . و اصولا خداى سبحان مرض قلب را در حد مرضهاى جسمانى دانسته كه به تدريج شدت مىيابد و اگر به معالجه اش نپردازند مزمن مىشود و در آخر كار بيمار را به هلاكت مىكشاند و شدت يافتنش به خاطر ناپرهيزى كردن و بيمارى را با چيزهايى كه براى مريض مضر است و طبع مريض را بيشتر تحريك مىكند كمك كردن است كه اين ناپرهيزى و امداد كردن بيمارى در بيماريهاى قلبى همان ارتكاب معصيتها است كه خداى تعالى در باره اش فرموده : « فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّه مَرَضاً » « 1 » . و نيز فرموده : « وَإِذا ما أُنْزِلَتْ سُورَةٌ . . . وَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ وَماتُوا وَهُمْ كافِرُونَ ، أوَ لا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ، ثُمَّ لا يَتُوبُونَ وَلا هُمْ يَذَّكَّرُونَ » « 2 » . و نيز در يك بيانى عمومى فرموده : « ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّه وَكانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ » « 3 » . خداى تعالى همانطور كه براى دلها قائل به بيمارى است ، براى علاج آن بيمارى در آياتى از قرآن كريمش علاج نيز پيشنهاد كرده است ، از آن جمله در بيانى عام و كلى فرموده : « يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمانِهِمْ » « 4 » . و نيز فرموده : « إِلَيْه يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُه » « 5 » .

--> ( 1 ) « سوره بقره ، آيه 10 » . ( 2 ) و چون سوره اى نازل شود . . . و اما آنها كه در دلشان مرض بود پليدى جديدى بر پليدىهايشان بيفزود تا آنجا كه در حال كفر مردند ، آيا اين طائفه توجه نمىكنند كه در هر سال يك بار يا دو بار مورد فتنه و آزمايش قرار مىگيرند ، چرا توبه نمىكنند ؟ و چرا متذكر نمىشوند . « سوره توبه ، آيه 126 » . ( 3 ) آن گاه سر انجام كسانى كه مرتكب گناه شدند اين شد كه آيات خدا را تكذيب نموده آنها را به مسخره گرفتند . « سوره روم ، آيه 10 » . ( 4 ) پروردگارشان ايشان را به وسيله ايمانشان هدايت مىكند . « سوره يونس ، آيه 9 » . ( 5 ) عقائد حقه به سوى او بالا مىرود و اعمال صالح آن را بالا مىبرد . « سوره فاطر ، آيه 10 » .